Misschien wel de meest allesomvattende vraag die je kunt hebben zodra je een miskraam krijgt: hoe herstel ik ervan? Om gelijk met de deur in huis te vallen: er is niet één route of kant-en-klaar pakket. Geen one size fits all of quick fix. Er zijn een heleboel factoren die meespelen, en letterlijk elke miskraam is anders. Was het misschien je eerste miskraam, of heb je er al meerdere gehad? Zit je in een fertiliteitstraject? Is de miskraam vanzelf op gang gekomen, of zijn er medische interventies nodig geweest? Heb je de zwangerschap zelf moeten afbreken? Ben je fysiek al hersteld, of kamp je bijvoorbeeld nog met bloedarmoede? Allemaal verschillende situaties, die elk op hun eigen manier de aandacht verdienen die nodig is. Als je er zelf middenin zit, weet je echter vaak niet waar te beginnen. Om die reden wil ik je aan aantal handvatten geven waarmee je jouw herstel vorm kan geven.
- Het begint met rust
Echt zo’n ontzettende dooddoener, maar wel heel erg waar: neem je rust. Je hoeft echt niet wekenlang op bed te blijven liggen – liever niet zelfs – maar zéker zolang je nog in het fysieke proces zit van een miskraam is het belangrijk dat je je daaraan overgeeft. Dat betekent ook dat het oké is om je ziek te melden op je werk. Bij mijn tweede miskraam besloot ik om open kaart te spelen omdat ik mijn miskraam niet als een ‘griepje’ wilde afdoen. Achteraf ben ik daar heel erg blij mee, want het zorgde juist voor begrip en support: iets wat je heel erg kan gebruiken. Wees dus een beetje lief voor jezelf, maak een kruikje, kijk een serie op Netflix: net waar je behoefte aan hebt. Jouw lijf moet namelijk kei hard werken. Voel je je fysiek weer redelijk jezelf en ben je van mening dat je de draad maar weer moet oppakken? Probeer ook dan in te blijven checken bij jezelf. Dat je fysiek afscheid moest nemen van een kleintje, wil namelijk niet zeggen dat je emotioneel ook al zover bent. Emoties als rouw en verdriet kosten veel energie: durf daarom de rust te pakken die je nodig hebt. - Geef het verdriet de ruimte
Vanaf het moment dat je weet dat je een miskraam krijgt, word je overspoeld met een golf van ongeloof en verdriet. Je ondergaat eigenlijk een rouwproces: je moet niet alleen gedwongen afscheid nemen van een kindje in jouw buik, maar je neemt ook afscheid van dromen. Verlangens. Momenten waar je al naar uitkeek. De kinderkamer die je in je hoofd al had ingericht. Jouw liefde voor dit kleintje groeide al met de dag: een onbeschrijfelijk – maar ook verwarrend – gevoel, want je hebt hem of haar nog niet eens ontmoet. Weet dat het écht heel erg normaal is dat je gevoelens van intens verdriet kan ervaren. Dat het zó diep gaat, dat het zelfs pijn doet. Daar hoef je je niet voor te verantwoorden: jouw verdriet is namelijk niet afhankelijk van andere factoren. Het staat compleet los van hoe ver je al in je zwangerschap was. Of je misschien al kinderen hebt. De gedachte dat het misschien beter zo is. Je hoeft het niet kleiner te maken: een miskraam zorgt áltijd voor verdriet, en iedereen beleeft dat op een eigen manier. Vecht er niet tegen, maar geef het de ruimte.
“Heel leuk en aardig Marieke, maar hoe geef je zoiets de ruimte?”, vraag je jezelf misschien af.
Dat doe je door de tranen niet in te slikken, maar te laten komen. Je mag zoveel en zo weinig huilen als je wil. Je mag jezelf ‘down’ voelen, neerslachtig. Het mag stormen in je hoofd, je mag boos zijn of gefrustreerd. Teleurgesteld in je lichaam misschien. Laat dat wat er is, er ook zijn. Niemand verwacht van je dat je binnen een week weer terug op het zadel bent: dat is vaak alleen een verwachting die je jezelf oplegt. Misschien merk je na twee weken dat er voorzichtig weer een zonnetje gaat schijnen, maar misschien blijft er een donkere wolk boven je hoofd hangen. Dat mag, en dat is ook nog eens heel normaal. Misschien ervaar je wel dat je wat extra hulp kan gebruiken omdat je er zelf niet uitkomt: ook dat is helemaal goed. Je hoeft het niet alleen te doen, maar geef het wel de ruimte. - Delen is helen
Je hoeft écht niet van de daken te schreeuwen dat je een miskraam hebt, maar het níet delen brengt ook een hoop eenzaamheid met zich mee. Stil verdriet noem ik dat, en de meeste vrouwen (en partners) ervaren een miskraam op die manier. Er heerst een taboe op. We schamen ons misschien dat ons lijf het niet is gelukt een zwangerschap positief te volbrengen. Vaak proberen we het verlies ook nog eens te bagatelliseren: “het overkomt zoveel vrouwen, en ik hoor er nooit iemand over. Ik ben toch geen bijzonder geval?”. Daar komt ook nog eens bij kijken dat het verlies voor je omgeving niet zichtbaar is: misschien wist bijna niemand dat je zwanger was. Dat maakt het extra lastig om te praten over verlies, en de impact die het op jou (en je partner) heeft.
Toch heb ik gemerkt dat erover praten enorm helpt. Mijn tweede miskraam had op alle fronten zo’n enorme impact op mijn leven, dat ik onmogelijk het verborgen kon houden. Ik wílde het ook niet verborgen houden. Van het kleintje in mijn buik werd al zo ontzettend gehouden, en is voor altijd onderdeel van ons gezin. Er niet over praten zou voor mij betekenen dat het er niet mag zijn, terwijl ik juist wél heel graag wil dat het er is. Dus zo geschiedde. Ik deelde het met familie en vrienden, lichtte mijn studie en werkgever in en zelfs onze lieve buurman- en vrouw waren ervan op de hoogte. Niet met het idee dat ik dan standaard in de praatstoel zou gaan zitten, maar wel dat ze weten dat mijn hart – en ons hart – in duizenden stukjes ligt. Dat ik een gevalletje ‘proceed with caution’ ben. En hoewel niet iedereen weet of aanvoelt hoe erop te reageren, heb ik ook lieve kaartjes gekregen. Bossen bloemen. Tientallen spontane knuffels van mensen die me even wilde vasthouden. Allemaal gebaren om te laten zien dat er aan ons werd gedacht, en waar we ons heel erg gesteund door voelden. - Geef het een fysieke plek
Het kindje is er, en ineens niet meer. Een complete mindfuck. Als je dan een beetje ‘geluk’ hebt, krijg je wat handvatten voor verwerking mee vanuit je verloskundige. Maar nog te vaak word je naar huis gestuurd met een ‘sterkte’ en ‘doe rustig aan’, en kijk maar hoe je je verder redt. Moeilijk en compleet onmenselijk als je het mij vraagt, en ook nog eens totaal onnodig. Het bevestigt voor mij hoe onderbelicht de verwerking van miskramen zijn. Bij miskramen zijn er bijvoorbeeld geen afscheidsrituelen. Geen grote grove lijnen die we kunnen volgen om het afscheid – en daarmee het verdriet – vorm te geven. We kunnen echter wel degelijk iets doén wat kan helpen bij je verwerking. Voor mij begint dat met de zwangerschap een fysieke plek te geven. De kans is namelijk groot dat er in of rondom je huis al voorzichtige – maar grootse – tekenen waren dat je in verwachting was. Denk bijvoorbeeld aan die positieve zwangerschapstest die nog steeds in de la van de badkamer ligt. Een rompertje dat je cadeau kreeg van je ouders. Een lieve kaart van een vriendin. De eerste echo foto. Nu nog allemaal voorwerpen, maar in werkelijkheid zijn het tastbare herinneringen waar voor altijd heel veel liefde in zit.
Bij mijn miskramen hadden we een bescheiden collectie aan dingen die me bleven herinneren aan de zwangerschap. Overal in huis lag wel iets kleins: weggooien was geen optie. Wat dan wel? Ik besloot een herinneringskistje te laten maken, met daarop de naam – in ons geval: werktitel – die ons kleintje al had gekregen. Onze eerste zwangerschap was ‘kleine muis’, de derde werd liefkozend ‘vosje’ genoemd. Ik verzamelde alles in huis wat met de zwangerschap te maken had, legde het op tafel bij het kistje en stak een kaarsje aan. Bij elk onderdeel stonden we even stil en lieten we onze tranen de vrije loop. Alles kreeg een zorgvuldig uitgekozen plekje in het kistje. Als laatste schreven mijn vriend en ik allebei een brief aan ons kindje. Die hebben we aan elkaar voorgelezen, en bovenop in het kistje gelegd. Het afscheid voelde daarmee definitief, maar ook heel erg fijn. Ik geloof heel erg dat het helpt in de verwerking en het herstel van een miskraam.
Er is geen handleiding voor rouw en verdriet: het komt vaak in golven en op de meest onverwachte momenten. Dat is normaal en helemaal oké. Alleen jij weet wat je nodig hebt, dus vertrouw daarop en volg je eigen gevoel. En mocht je dit gelezen hebben omdat je er net zelf middenin zit: een hele, héle dikke knuffel voor jou. Ik denk aan je! ❤️
